“Bir pəncərə” prinsipi nədir?

Beynəlxalq ticarətin asanlaşdırılması məqsədilə gömrük orqanları dövlət sərhədindən buraxılış məntəqələrində mallara tətbiq edilən müəyyən nəzarət növlərini “bir pəncərə” prinsipi əsasında mümkün qədər qısa vaxtda həyata keçirirlər.

Bu yanaşmanın əsas məqsədlərindən biri sərhəd-keçid və gömrük proseslərinin daha səmərəli təşkil edilməsidir.

Yaşıl, mavi, sarı və qırmızı dəhlizlər

Gömrük Məcəlləsində malların və nəqliyyat vasitələrinin gömrük sərhədindən keçirilməsi üçün buraxılış sistemləri nəzərdə tutulur.

Qısa idxal bəyannaməsi əsasında:

• yaşıl;
• mavi;
• sarı;
• qırmızı

dəhliz buraxılış sistemləri tətbiq olunur.

Bu sistem gömrük rəsmiləşdirilməsinin fərqli yanaşmalar əsasında həyata keçirilməsinə imkan verir.

Gömrük orqanlarının beynəlxalq əməkdaşlığı

Müasir xarici ticarət yalnız bir ölkənin gömrük sistemi ilə məhdudlaşmır.

Gömrük orqanları beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq digər dövlətlərin gömrük və digər səlahiyyətli dövlət orqanları, habelə beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edirlər.

Gömrük fəaliyyəti üçün şərait

Gömrük nəzarətinin və rəsmiləşdirilməsinin müəyyən şəxslərin ərazilərində və ya binalarında həyata keçirilməsində maraqlı olan şəxslər gömrük orqanlarının fəaliyyəti üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan lazımi xidmət və məişət otaqlarını, avadanlıq və rabitə vasitələrini müvəqqəti istifadəyə verirlər.

Gömrüyə təqdim edilən məlumatların qorunması

Gömrük orqanlarına təqdim edilən məlumatların istifadəsi də qanunla müəyyən edilmiş çərçivəyə tabedir.

Dövlət orqanları, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən gömrük orqanlarına verilən məlumatlardan yalnız gömrük məqsədləri üçün istifadə edilə bilər.

Gömrük orqanlarının vəzifəli şəxsləri qanunla qorunan sirləri və konfidensial məlumatları açıqlaya və şəxsi məqsədlər üçün istifadə edə bilməzlər.

Belə məlumatların üçüncü şəxslərə verilməsi yalnız qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada mümkündür.

Sahibkar nəyi bilməlidir?

Gömrük sərhədindən mal keçirən şəxs üçün yalnız sənədlərin hazırlanması deyil, gömrük sisteminin necə işlədiyini bilmək də vacibdir.

“Bir pəncərə” prinsipi, buraxılış dəhlizləri, beynəlxalq əməkdaşlıq və məlumatların qorunması mexanizmləri gömrük münasibətlərinin mühüm hissəsidir.

Nəticə: Gömrük sərhədindən keçid sadəcə fiziki olaraq sərhədi keçmək deyil. Bu proses bəyanetmə, nəzarət, rəsmiləşdirmə, risklərin qiymətləndirilməsi və məlumatların hüquqi rejimini əhatə edən kompleks mexanizmdir.

Hüquqi əsas: Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsi, Maddə 13–16.