Turist xidmətlərinin göstərilməsi müqaviləsi nədir?
Turizm sektorunda turistlə turizm şirkəti arasında yaranan hüquqi münasibətlərin əsasını turist xidmətlərinin göstərilməsi müqaviləsi təşkil edir.
Bu normaların əsas məqsədi turistlərin təhlükəsiz, keyfiyyətli və müqavilədə nəzərdə tutulmuş xidmətlərlə təmin edilməsini hüquqi baxımdan qorumaqdır.
Turist xidmətlərinin göstərilməsi müqaviləsinin mahiyyəti
Mülki Məcəllənin 862.1-ci maddəsinə əsasən turist xidmətlərinin göstərilməsinə dair müqaviləyə görə turizm şirkəti (turist xidmətlərinin təşkilatçısı) turistə kompleks şəkildə turist xidmətləri göstərməyi, turist isə həmin xidmətlərə görə razılaşdırılmış ödənişi etməyi öhdəsinə götürür.
Bu müqavilə sadəcə bilet satışı deyil. Burada bir neçə xidmət vahid paket şəklində təqdim edilir.
Turist paketi hansı xidmətləri əhatə edir?
Qanuna əsasən turist səfərinə aşağıdakı xidmətlər daxil ola bilər:
turistin təyinat yerinə aparılması və geri qaytarılması;
mehmanxanada yerləşdirilməsi;
qidalanmanın təmin edilməsi;
ekskursiyalar;
mədəni tədbirlərdə iştirak;
digər turizm xidmətləri.
Lakin daşınma xidmətinin özü ayrıca turist səfəri hesab edilmir. Turist səfəri hesab olunması üçün daşınma ilə yanaşı ən azı aşağıdakı xidmətlərdən biri göstərilməlidir:
mehmanxanada yerləşdirmə;
qidalanma;
ekskursiya və ya mədəni tədbirlər.
Turist xidmətlərinin təşkilatçısı kim hesab olunur?
Qanun turist xidmətlərinin təşkilatçısını turistlə müqavilə bağlayan şəxs kimi müəyyən edir.
Bu təşkilatçı:
turizm şirkəti;
turoperator;
daşıyıcı;
yaxud digər xidmət göstərən hüquqi və ya fiziki şəxs ola bilər.
Əsas məsuliyyət isə turist qarşısında müqaviləni bağlayan təşkilatçının üzərinə düşür.
Turizm şirkətinin əsas vəzifələri
Turizm şirkəti turistə müqavilədə və reklam materiallarında vəd etdiyi xidmətləri tam və keyfiyyətli şəkildə təqdim etməlidir.
Bunlara daxildir:
müqavilədə göstərilən mehmanxana;
razılaşdırılmış nəqliyyat;
göstərilən xidmət səviyyəsi;
təhlükəsizlik;
proqram üzrə ekskursiyalar;
digər razılaşdırılmış xidmətlər.
Turist xidmətində qüsur nə hesab olunur?
Mülki Məcəllənin 863-cü maddəsinə əsasən turist səfərində aşağıdakı hallar qüsur hesab edilə bilər:
müqavilədə göstərilən otelin dəyişdirilməsi;
xidmət səviyyəsinin aşağı olması;
qidalanmanın təmin edilməməsi;
planlaşdırılmış ekskursiyaların keçirilməməsi;
nəqliyyat problemləri;
müqavilədə nəzərdə tutulan xidmətlərin tam göstərilməməsi.
Belə hallarda turist qanunla müəyyən edilmiş hüquqlardan istifadə edə bilər.
Turistin hüquqları
Əgər göstərilən xidmət müqaviləyə uyğun deyilsə, turist:
qüsurun aradan qaldırılmasını tələb edə bilər;
xidmət haqqının azaldılmasını tələb edə bilər;
dəymiş ziyanın ödənilməsini tələb edə bilər;
müəyyən hallarda müqaviləni ləğv edə bilər.
Müqavilə hansı hallarda ləğv edilə bilər?
Mülki Məcəllənin 863.2-ci maddəsinə görə turist dərhal müqaviləni ləğv edə bilməz.
Əvvəlcə turizm şirkətinə qüsuru aradan qaldırmaq üçün ağlabatan müddət verilməlidir.
Lakin aşağıdakı hallarda bu tələb tətbiq edilmir:
qüsurun aradan qaldırılması mümkün olmadıqda;
təşkilatçı qüsuru aradan qaldırmaqdan imtina etdikdə;
turistin mənafeyi baxımından müqavilənin dərhal ləğvi zəruri olduqda.
Məhkəmə təcrübəsində bu normaların əhəmiyyəti
Turistlərlə bağlı yaranan mübahisələrdə məhkəmələr əsasən aşağıdakı məsələləri araşdırırlar:
müqavilənin şərtləri;
reklam və təqdim olunan vədlər;
faktiki göstərilən xidmətlər;
turistin çəkdiyi maddi və mənəvi zərər;
turizm şirkətinin təqsiri.
Bu səbəbdən turistlərin bütün sənədləri, bron məlumatlarını, ödəniş qəbzlərini və yazışmaları saxlamaları tövsiyə olunur.
Nəticə
Turist xidmətlərinin göstərilməsi müqaviləsi turistlərin hüquqlarını qoruyan mühüm mülki-hüquqi müqavilələrdən biridir. Turizm şirkətləri müqavilədə üzərlərinə götürdükləri öhdəlikləri tam və keyfiyyətlə yerinə yetirməli, turistlər isə hüquqlarının pozulduğu hallarda qanunvericiliyin verdiyi müdafiə vasitələrindən istifadə etməlidirlər.
Əgər turist xidmətləri ilə bağlı hüquqi mübahisə, xidmət qüsuru, ziyanın ödənilməsi və ya müqavilənin ləğvi məsələsi ilə qarşılaşmısınızsa, peşəkar hüquqi yardım almağınız hüquqlarınızın effektiv müdafiəsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Avukat.az olaraq turizm hüququ sahəsində hüquqi məsləhət, iddia ərizələrinin hazırlanması və məhkəmələrdə nümayəndəlik xidmətləri göstəririk.
Əlaqə:
📍 AZ1069, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Məmməd Araz küç. 25A, "English Yard" Biznes Mərkəzi
📞 +994 50 285 68 28