1. Daşınmaz əmlakın qeydiyyatından niyə imtina edilə bilər?

Azərbaycan Respublikasının “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanununa əsasən, daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina qanunla müəyyən edilmiş əsaslarla mümkündür.

İmtina üçün əsas ola bilən hallar, o cümlədən aşağıdakılardır:

• qeydiyyata alınması tələb edilən hüququn qanunvericiliyə əsasən dövlət qeydiyyatına alınmalı olmaması;

• təqdim edilmiş sənədlərin forma və məzmun baxımından qanuni tələblərə uyğun gəlməməsi;

• qeydiyyat üçün müraciət edən şəxsin ərizə vermək səlahiyyətinin olmaması;

• hüququn yaranmasına əsas olan inzibati aktın qanunla müəyyən edilmiş qaydada etibarsız hesab edilməsi;

• sənədi verən şəxsin daşınmaz əmlaka dair hüquq üzərində sərəncam vermək səlahiyyətinin olmaması;

• qeydiyyatın dayandırılmasına səbəb olan halların aradan qaldırılmaması;

• qanunda nəzərdə tutulan araşdırma nəticəsində sənədlərdəki məlumatların yanlış olduğunun təsdiqlənməsi.

Bu əsaslar “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 15.1-ci maddəsində nəzərdə tutulur. Konkret imtinanın qanuni olub-olmaması isə işin sənədləri və faktiki halları əsasında qiymətləndirilməlidir.

2. Yazılı imtina qərarı niyə vacibdir?

Əgər qeydiyyat orqanı çıxarışın verilməyəcəyini və ya qeydiyyatın aparılmayacağını yalnız şifahi şəkildə bildirirsə, ilk addım rəsmi yazılı və ya elektron bildirişin alınması olmalıdır.

Yazılı imtina bildirişi aşağıdakı məsələləri aydınlaşdırmağa kömək edir:

• imtinanın konkret hüquqi əsası;

• qeydiyyat orqanının istinad etdiyi sənəd və məlumatlar;

• çatışmazlığın aradan qaldırılmasının mümkün olub-olmaması;

• inzibati şikayət və ya məhkəmə müdafiəsi üçün tələb olunan addımlar.

Qanunun 15.2-ci maddəsinə görə, qeydiyyatdan əsaslandırılmış imtina barədə ərizəçiyə qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada bildiriş göndərilməlidir. Buna görə imtinanın yalnız şifahi bildirilməsi ilə kifayətlənməmək və rəsmi cavabı əldə etmək məqsədəuyğundur.

3. Hansı sənədlər toplanmalıdır?

Daşınmaz əmlakla bağlı mübahisənin düzgün qiymətləndirilməsi üçün sənədlərin tamlığı və bir-biri ilə uyğunluğu mühüm əhəmiyyət daşıyır.

İşin xüsusiyyətindən asılı olaraq aşağıdakı sənədlər lazım ola bilər:

• alqı-satqı, bağışlama və digər əqdlərə dair müqavilələr;

• vərəsəlik hüququnu təsdiq edən sənədlər;

• əvvəlki dövlət qeydiyyatı və reyestr məlumatları;

• torpaq sahəsinin planı, ölçüsü və kadastr sənədləri;

• texniki pasport və digər texniki sənədlər;

• torpaq sahəsinin ayrılması və ya hüququn yaranması barədə qərarlar;

• qeydiyyat orqanına təqdim edilmiş ərizə və sənədlər;

• imtina, dayandırma və ya əlavə sənəd tələb edilməsi barədə yazışmalar;

• zərurət olduqda məhkəmə qərarları və digər sübutlar.

Sənədlərin mövcudluğu öz-özlüyündə qeydiyyatın mütləq aparılacağı demək deyil. Onların hüquqi qüvvəsi, düzgün tərtib olunması və konkret əmlaka aidiyyəti ayrıca yoxlanılmalıdır.

4. Torpaq sahəsinin sərhədləri ilə bağlı mübahisələr

Torpaq sahəsinin faktiki sərhədləri ilə kadastr məlumatlarının uyğun gəlməməsi, qonşu torpaq sahələri ilə üst-üstə düşmə və ya plan-ölçü sənədlərində uyğunsuzluqlar qeydiyyat prosesini çətinləşdirə bilər.

Belə hallarda aşağıdakı məsələlərin araşdırılması faydalıdır:

• torpaq sahəsinin hüquqi əsasının hansı sənədə söykənməsi;

• əvvəlki plan və ölçü sənədləri ilə mövcud kadastr məlumatlarının müqayisəsi;

• faktiki istifadə olunan ərazi ilə sənədlərdə göstərilən sahənin uyğunluğu;

• qonşu sahələrin sərhədləri və qeydiyyata alınmış hüquqlar;

• zərurət olduqda mütəxəssis rəyi və ya ekspertiza keçirilməsi ehtiyacı.

Sərhəd mübahisəsində ölçmə və texniki araşdırma əhəmiyyətli ola bilər. Bununla belə, texniki nəticələr hüququn yaranma əsasını və mülkiyyət məsələsini təkbaşına həll etmir.

5. İnzibati şikayət, yoxsa məhkəmə?

Müdafiə üsulu mübahisənin mahiyyətindən asılıdır.

Əgər mübahisə qeydiyyat orqanının imtina qərarının, hərəkətinin və ya hərəkətsizliyinin qanuniliyinə aiddirsə, inzibati şikayət və ya inzibati məhkəmə icraatı uyğun ola bilər.

Əgər mübahisənin əsasında şəxslər arasında mülkiyyət hüququ, müqavilənin etibarlılığı, vərəsəlik və ya torpaq sahəsinə kimin hüququnun olması dayanırsa, mülki məhkəmə icraatı tələb oluna bilər. Bəzi hallarda bir-biri ilə əlaqəli inzibati və mülki hüquqi məsələlər yarana bilər; buna görə tələblər düzgün müəyyən edilməlidir.

İnzibati Prosessual Məcəllənin 38-ci maddəsində müəyyən inzibati iddialar üçün müddətlər nəzərdə tutulur. Məsələn, məcburetmə haqqında iddia üçün 38.2-ci maddədə imtinanın təqdim edildiyi və ya yazılı məlumat verildiyi vaxtdan 30 günlük müddət göstərilir. Konkret işdə tətbiq olunan iddia növü, mümkün inzibati şikayət və müddətin hesablanması ayrıca yoxlanılmalıdır.

6. Hüquqlarınızı qorumaq üçün nə etməlisiniz?

Daşınmaz əmlakın qeydiyyatından imtina ilə üzləşdikdə:

1. Rəsmi və əsaslandırılmış imtina bildirişini əldə edin.

2. Hüququn yaranma əsasını təsdiq edən sənədləri toplayın.

3. Sənədlərdəki məlumatları dövlət reyestri və kadastr məlumatları ilə müqayisə edin.

4. İmtinanın qanuni əsasının olub-olmadığını yoxlayın.

5. Mübahisənin inzibati, yoxsa mülki məhkəmə icraatına aid olduğunu müəyyən edin.

6. Şikayət və ya iddia müddətlərini ötürməyin.

Hər bir iş fərdi qiymətləndirilməlidir. Sənədlərin hüquqi təhlili və müdafiə üsulunun düzgün seçilməsi sonrakı prosesin nəticəsinə təsir göstərə bilər.

Avukat.az hüquqi dəstəyi

Avukat.az daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatından imtina, çıxarışın alınması, torpaq sərhədləri və reyestr məlumatları ilə bağlı sənədlərin hüquqi təhlili, mübahisənin xarakterinin müəyyən edilməsi və uyğun müdafiə yolunun seçilməsi istiqamətində hüquqi dəstək göstərə bilər.

Veb-sayt: www.avukat.az
Əlaqə: +994 50 285 68 28

Qeyd: Bu məqalə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və konkret iş üzrə fərdi hüquqi rəy hesab edilmir. Hüquqi addımlar atmazdan əvvəl sənədlərin və tətbiq olunan qanunvericiliyin aktual redaksiyasının yoxlanılması tövsiyə olunur.