Həyatda elə vəziyyətlər yaranır ki, daha böyük təhlükənin qarşısını almaq üçün müəyyən ziyanın vurulması qaçılmaz olur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 564-cü maddəsi belə halları "son zərurət" kimi qiymətləndirir və müəyyən şərtlər daxilində həmin hərəkətləri hüquqa uyğun hesab edir.

Son zərurət nədir?

Son zərurət elə hüquqi vəziyyətdir ki, başqa vasitələrlə qarşısı alına bilməyən real təhlükənin aradan qaldırılması məqsədilə daha az ziyan vurulur. Burada əsas məqsəd daha böyük zərərin və ya təhlükənin qarşısını almaqdır.

Hansı hallarda məsuliyyət yaranmır?

Qanunvericiliyə əsasən, aşağıdakı şərtlər birlikdə mövcud olduqda vurulan ziyana görə mülki məsuliyyət yaranmaya bilər:

✔ Real və qaçılmaz təhlükə mövcud olmalıdır;

✔ Təhlükənin qarşısını almağın başqa qanuni və mümkün yolu olmamalıdır;

✔ Vurulan ziyan qarşısı alınan ziyandan daha az olmalıdır;

✔ Ziyan təhlükəni yaradan şəxsə və ya onun əmlakına vurulmalıdır.

Bu hallarda edilən hərəkət hüquqa uyğun hesab edilir və ümumi qayda olaraq vurulan ziyanın əvəzi ödənilmir.

Üçüncü şəxsin mənafeyi naminə hərəkət

Bəzən şəxs başqa bir şəxsin həyatını, sağlamlığını və ya əmlakını qorumaq məqsədilə son zərurət vəziyyətində hərəkət edir. Belə hallarda məhkəmə işin konkret hallarını nəzərə alaraq vurulmuş ziyanın əvəzinin həmin üçüncü şəxs tərəfindən ödənilməsinə qərar verə bilər.

Son zərurətin həddi aşılarsa

Əgər vurulan ziyan qarşısı alınan təhlükədən daha böyük olarsa, artıq son zərurətin hüquqi şərtləri pozulmuş hesab edilir. Bu halda ziyanı vuran şəxs vurduğu zərərin əvəzini ödəməli ola bilər.

Nəticə

Son zərurət institutu hüquqda insanların daha böyük təhlükələrin qarşısını almaq üçün zəruri hərəkətlər etməsinə imkan yaradan mühüm hüquqi mexanizmdir. Lakin bu hüququn tətbiqi üçün qanunda nəzərdə tutulmuş bütün şərtlərin mövcudluğu vacibdir. Əks halda vurulan ziyana görə mülki məsuliyyət yarana bilər.

Hüquqlarınızı qorumaq və mülki hüquq sahəsində peşəkar hüquqi dəstək almaq üçün Avukat.az komandası ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

#AvukatAz #MülkiHüquq #SonZərurət #HüquqiMaarifləndirmə #Vəkil #AzərbaycanQanunvericiliyi