Saxlama müqaviləsi nədir?

Gündəlik həyatımızda avtomobilimizi pullu dayanacaqda saxlayır, qiymətli əşyalarımızı dostumuza və ya tanışımıza etibar edir, yaxud müəyyən əşyaları müvəqqəti olaraq başqa şəxsin mühafizəsinə veririk. Bu münasibətlər hüquqi baxımdan saxlama müqaviləsi hesab olunur.

Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 822-ci maddəsinə əsasən, saxlama müqaviləsinə görə bir şəxs (saxlayıcı) digər şəxsin (tapşıranın) ona verdiyi daşınar əşyanı saxlamağı və müqavilə başa çatdıqdan sonra həmin əşyanı geri qaytarmağı öhdəsinə götürür.

Saxlama müqaviləsinin əsas xüsusiyyətləri

Saxlama müqaviləsində iki tərəf iştirak edir:

• Tapşıran (yük verən) – əşyanı saxlanılması üçün verən şəxs;
• Saxlayıcı (yük götürən) – əşyanı qorumağı və sonradan qaytarmağı öhdəsinə götürən şəxs.

Müqavilə həm ödənişli, həm də ödənişsiz ola bilər.

Tapşıranın əsas vəzifələri

Qanuna əsasən tapşıran:

✔ Saxlayıcının zəruri xərclərini ödəməlidir;

✔ Əgər razılaşdırılıbsa, saxlama haqqını ödəməlidir;

✔ Təhlükəli xüsusiyyətə malik əşya verildikdə saxlayıcını əvvəlcədən məlumatlandırmalıdır.

Əks halda vurulan zərərə görə məsuliyyət daşıya bilər.

Saxlayıcının əsas vəzifələri

Saxlayıcı:

✔ Əşyanı lazımi qaydada qorumalıdır;

✔ Tapşıranın razılığı olmadan əşyadan istifadə etməməlidir;

✔ Tapşıran tələb etdikdə əşyanı geri qaytarmalıdır.

Əgər saxlayıcı icazəsiz əşyadan istifadə edərsə və əşya zədələnsə və ya itərsə, o, məsuliyyət daşıya bilər.

Saxlayıcının hüquqları

Qanun saxlayıcıya da müəyyən hüquqlar verir.

Məsələn:

• saxlanma şəraitini zərurət olduqda dəyişə bilər;
• müəyyən hallarda tapşırandan əşyanı geri götürməsini tələb edə bilər.

Lakin bu hüquqlardan yalnız qanunda nəzərdə tutulan şərtlər daxilində istifadə edilə bilər.

Praktiki nümunə

Hadisə

A şəxs xaricə gedərkən kolleksiya saatını dostu B-yə altı ay müddətinə saxlamaq üçün verir.

B isə A-nın razılığı olmadan saatı toy məclisinə taxır.

Məclisdə saat yerə düşərək ciddi zədələnir.

Hüquqi qiymətləndirmə

Bu halda saxlayıcı müqavilə üzrə öhdəliyini pozmuş hesab edilir.

Çünki qanun saxlayıcının tapşıranın razılığı olmadan saxlanılan əşyadan istifadə etməsinə yol vermir.

Nəticədə A saatın təmir xərclərinin və ya vurulmuş ziyanın ödənilməsini məhkəmə qaydasında tələb edə bilər.

Praktikada rast gəlinən problemlər

Ən çox rast gəlinən mübahisələr bunlardır:

• saxlanılan əşyanın itməsi;
• əşyanın zədələnməsi;
• əşyanın vaxtında qaytarılmaması;
• saxlama haqqının ödənilməməsi;
• saxlayıcının əşyadan icazəsiz istifadə etməsi.

Belə hallarda tərəflərin hüquq və öhdəlikləri Mülki Məcəllənin saxlama ilə bağlı müddəalarına uyğun müəyyən edilir.

Vəkilin tövsiyəsi

Praktikada saxlama münasibətləri çox vaxt şifahi razılaşma əsasında qurulur. Sonradan yaranan mübahisələrdə isə sübut problemi meydana çıxır.

Bu səbəbdən tövsiyə olunur ki:

• əşyanın təhvil verilməsi yazılı şəkildə rəsmiləşdirilsin;
• əşyanın foto və ya videosu çəkilsin;
• təhvil-təslim aktı tərtib edilsin;
• qiymətli əşyalar üzrə dəyər göstərilsin.

Bu sənədlər gələcəkdə hüquqlarınızın müdafiəsini əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırır.

Nəticə

Saxlama müqaviləsi sadə görünməsinə baxmayaraq, tərəflər üçün mühüm hüquqi nəticələr yaradır. Həm saxlayıcının, həm də tapşıranın hüquq və vəzifələrinin əvvəlcədən müəyyən edilməsi gələcək mübahisələrin qarşısını almağa kömək edir.

Əgər saxlanılan əşyanın itməsi, zədələnməsi və ya qaytarılmaması ilə bağlı hüquqi problemlə üzləşmisinizsə, peşəkar hüquqi yardım almağınız məqsədəuyğundur.

#AvukatAz #SaxlamaMüqaviləsi #MülkiMəcəllə #Vəkil #Hüquq #LegalAdvice #CivilLaw #AzərbaycanHüququ #Lawyer #StorageAgreement