Renta müqaviləsi nədir?
Renta müqaviləsi Mülki Məcəllənin 864-cü maddəsi ilə tənzimlənən mülki-hüquqi müqavilə növüdür.
Bu müqaviləyə əsasən bir şəxs öz əmlakını digər şəxsə verir, əvəzində isə həmin şəxs müəyyən edilmiş müddətlər üzrə pul və ya digər formada ödəniş etməyi öhdəsinə götürür.
Sadə dildə desək, şəxs bu gün əmlakını verir, əvəzində isə gələcəkdə davamlı gəlir əldə edir.
Bu gəlir:
- aylıq,
- rüblük,
- illik,
- yaxud müqavilədə nəzərdə tutulan digər dövrlərdə ödənilə bilər.
Renta müqaviləsinin əsas xüsusiyyətləri
Azərbaycan qanunvericiliyinə görə renta müqaviləsinin əsas elementləri bunlardır:
✔ əmlakın verilməsi;
✔ renta ödənişi;
✔ müqavilənin yazılı formada bağlanması;
✔ daşınmaz əmlak olduqda notariat qaydasında təsdiq;
✔ dövlət reyestrində qeydiyyat.
Əgər müqavilə daşınmaz əmlaka aiddirsə, sadəcə notariusda imzalamaq kifayət etmir.
Mülkiyyət hüququnun keçməsi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmalıdır.
Praktiki nümunə 1
Əli müəllimin Bakıda 250.000 manat dəyərində evi vardır.
Onun övladı yoxdur və hər ay sabit gəlir əldə etmək istəyir.
Qonşusu Kamranla aşağıdakı şərtlərlə müqavilə bağlayırlar:
- ev Kamranın adına keçirilir;
- Kamran hər ay 1.500 manat ödəyəcək;
- ödəniş Əli müəllim vəfat edənədək davam edəcək.
Bu artıq ömürlük renta müqaviləsidir.
Praktiki nümunə 2
Bir qeyri-kommersiya təşkilatı sahib olduğu torpaq sahəsini sahibkara verir.
Əvəzində sahibkar hər rüb 8.000 manat ödəyir.
Müqavilədə müddət göstərilməyib.
Bu halda söhbət daimi rentadan gedir.
Renta yalnız pulla ödənilmir
Bir çox şəxslər düşünür ki, renta yalnız pul formasında ödənilə bilər.
Bu düzgün deyil.
Mülki Məcəllənin 870-ci maddəsinə əsasən renta aşağıdakı formalarda da ödənilə bilər:
- pul;
- əmlak;
- xidmət;
- müəyyən işlərin görülməsi.
Məsələn, yaşlı şəxsin mənzili müqabilində hər ay:
- qulluq göstərilməsi,
- ərzaq alınması,
- kommunal xərclərin ödənilməsi,
də renta hesab edilə bilər.
Praktiki nümunə 3
70 yaşlı qadın mənzilini qonşusuna verir.
Qonşu hər ay:
- dərmanlarını alır;
- ərzaq gətirir;
- kommunal ödənişləri edir;
- əlavə olaraq 700 manat verir.
Bu da qanuni renta münasibətidir.
Müqavilənin forması niyə vacibdir?
Ən çox rast gəlinən səhvlərdən biri şifahi razılaşmalardır.
Renta müqaviləsi mütləq yazılı bağlanmalıdır.
Daşınmaz əmlak olduqda:
- notarial təsdiq,
- dövlət qeydiyyatı
məcburidir.
Əks halda gələcəkdə mübahisələr yarana bilər.
Renta müqaviləsinin üstünlükləri
Renta alan üçün
✔ daimi gəlir
✔ sosial təminat
✔ ömür boyu maliyyə sabitliyi
✔ qulluq xidmətlərinin göstərilməsi
Renta ödəyicisi üçün
✔ əmlakı birdəfəlik böyük məbləğ ödəmədən əldə etmək
✔ uzunmüddətli investisiya
✔ daşınmaz əmlaka sahib olmaq
Məhkəmə təcrübəsində rast gəlinən problemlər
Ən çox rast gəlinən mübahisələr:
- renta ödənişlərinin gecikdirilməsi;
- ödənişlərin tam edilməməsi;
- notariat formasına əməl edilməməsi;
- dövlət qeydiyyatının aparılmaması;
- müqavilənin əslində bağışlama və ya alqı-satqı olub-olmaması barədə mübahisələr.
Nəticə
Renta müqaviləsi yaşlı şəxslərin sosial təminatı, ailə üzvləri olmayan şəxslərin gələcək maliyyə təhlükəsizliyi və daşınmaz əmlakın alternativ üsulla əldə olunması baxımından mühüm hüquqi alətdir.
Lakin belə müqavilələr bağlanarkən onların peşəkar hüquqşünas tərəfindən hazırlanması gələcək riskləri minimuma endirir.
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
Renta müqaviləsi şifahi bağlana bilər?
Xeyr.
Daşınmaz əmlak üzrə notarius məcburidirmi?
Bəli.
Renta yalnız pulla ödənilir?
Xeyr. Xidmət, əmlak və iş görülməsi formasında da mümkündür.
Ömürlük renta ilə daimi renta eynidirmi?
Xeyr. Ömürlük renta renta alanın həyatı ilə məhdudlaşır, daimi renta isə müddətsiz ola bilər.
Əlaqə:
📍 AZ1069, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Məmməd Araz küç. 25A, "English Yard" Biznes Mərkəzi
📞 +994 50 285 68 28