Hüquqların müdafiəsi, bir qayda olaraq, məhkəmə və digər səlahiyyətli dövlət orqanları vasitəsilə həyata keçirilir. Lakin bəzi hallarda dövlət orqanlarının müdaxiləsi gecikə bilər və bu gecikmə hüququn itirilməsinə və ya ciddi zərərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Belə hallarda Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 565-ci maddəsi şəxslərə özünəyardım hüququ verir.
Özünəyardım nədir?
Özünəyardım – təcili vəziyyətdə hüququ qorumaq məqsədilə şəxsin qanunla icazə verilən həddə özü tədbir görməsidir.
Bu hüquq yalnız aşağıdakı şərtlər mövcud olduqda tətbiq edilə bilər:
✔ Dövlət orqanlarının köməyi vaxtında mümkün deyil;
✔ Təxirəsalınmaz müdaxilə edilməzsə hüququn həyata keçirilməsi mümkünsüz və ya xeyli çətin olacaq;
✔ Görülən tədbirlər yalnız təhlükənin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.
Hansı hərəkətlər mümkündür?
Qanuna əsasən şəxs:
• əşyanı müvəqqəti götürə;
• zəruri hallarda əşyanı zədələyə və ya məhv edə;
• qaça biləcək borclunu saxlaya;
• qanuni hərəkətlərinə mane olan müqavimətin qarşısını ala bilər.
Özünəyardımın hədləri
Qanun özünəyardım hüququndan sui-istifadəyə yol vermir.
Şəxs yalnız təhlükəni aradan qaldırmaq üçün zəruri olan tədbirləri görə bilər. Həddən artıq müdaxilə artıq hüquq pozuntusu hesab edilə bilər.
Sonrakı öhdəliklər
Özünəyardım həyata keçirildikdən sonra:
• əşya götürülübsə dərhal bu barədə bəyan edilməlidir;
• saxlanılan şəxs dərhal aidiyyəti dövlət orqanına təhvil verilməlidir;
• görülmüş tədbirlər təsdiq olunmaq üçün səlahiyyətli orqana təqdim edilməlidir.
Əks halda həmin hərəkətlər sonradan qeyri-qanuni hesab edilə bilər.
Nəticə
Özünəyardım hüququ müstəsna hüquqi müdafiə vasitəsidir. Bu hüquq şəxslərə özbaşınalıq etmək imkanı vermir. Onun tətbiqi yalnız qanunda müəyyən olunmuş ciddi şərtlər daxilində mümkündür.
Hüquqlarınızı qanun çərçivəsində qoruyun. Şübhə yarandıqda peşəkar hüquqi məsləhət alın.
#AvukatAz #MülkiHüquq #Özünəyardım #MülkiMəcəllə #HüquqiMaarifləndirmə #Vəkil #Lawyer #LegalAdvice #CivilLaw #Justice #AzerbaijanLaw