Mehmanxana və ya restoranda əşyalarınız itərsə, kim məsuliyyət daşıyır?

Səyahət və istirahət zamanı insanlar qiymətli əşyalarını, sənədlərini, elektron cihazlarını və digər şəxsi əşyalarını mehmanxana və ya restoran ərazisində saxlayırlar. Bəzən isə bu əşyaların itməsi, oğurlanması və ya zədələnməsi ilə bağlı mübahisələr yaranır.

Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 831–836-cı maddələri mehmanxana və restoran sahibinin bu hallarda hüquqi məsuliyyətini, qonaqların hüquqlarını və zərərin ödənilməsi qaydalarını müəyyən edir.

Mehmanxana və restoran sahibi hansı hallarda məsuliyyət daşıyır?

Qanuna görə mehmanxana və ya restoran sahibi aşağıdakı hallarda məsuliyyət daşıyır:

• qonağın otaqda saxladığı əşyaların itməsi;
• əşyaların oğurlanması;
• əşyaların korlanması;
• əşyaların zədələnməsi;
• işçilər tərəfindən saxlanmağa qəbul edilmiş əşyaların itməsi.

Bu məsuliyyət yalnız otaqda deyil, həm də müəssisənin və ya işçilərinin müəyyən etdiyi digər saxlama yerlərinə də şamil edilir.

Hansı əşyalara görə məsuliyyət daşınmır?

Mülki Məcəlləyə əsasən aşağıdakılar üzrə ümumi məsuliyyət tətbiq edilmir:

• avtomobillər;
• avtomobilin içərisində qalan əşyalar;
• diri heyvanlar.

Bu əşyalar üzrə məsuliyyət yalnız xüsusi razılaşma və ya digər hüquqi əsaslar olduqda yarana bilər.

Mehmanxana hansı hallarda məsuliyyətdən azad edilir?

Mehmanxana və ya restoran sahibi aşağıdakı halları sübut edərsə məsuliyyət daşımır:

• zərər qonağın öz təqsiri nəticəsində yaranıb;
• zərəri qonağın müşayiətçisi vurub;
• zərər qonağın qəbul etdiyi şəxs tərəfindən törədilib;
• əşyanın xüsusiyyətindən irəli gəlib;
• qarşısıalınmaz qüvvə (fors-major) nəticəsində baş verib.

Bu hallarda zərərin ödənilməsi tələbi təmin olunmaya bilər.

Pul və qiymətli əşyalar necə saxlanılmalıdır?

Qanun mehmanxana və restoran sahibinin mühüm vəzifəsini müəyyən edir.

Mehmanxana sahibi aşağıdakıları saxlamaya qəbul etməyə borcludur:

• pul;
• sənədli qiymətli kağızlar;
• zinət əşyaları;
• digər qiymətli əşyalar.

Yalnız əşyanın ölçüsü, miqdarı və ya təhlükəliliyi müəssisə üçün qeyri-adi risk yaradırsa, onun qəbulundan imtina edilə bilər.

Bundan əlavə, mehmanxana həmin əşyaların möhürlənmiş və ya qapalı seyfdə (yeşikdə) təqdim edilməsini tələb edə bilər.

Mehmanxananın məsuliyyəti məhduddurmu?

Bəli.

Ümumi qaydaya görə mehmanxana və ya restoran sahibi 1100 manatadək məsuliyyət daşıyır.

Lakin aşağıdakı hallarda bu məhdudiyyət tətbiq edilmir:

• zərər mehmanxana sahibinin və ya işçilərinin təqsiri nəticəsində yaranıb;
• mehmanxana saxlamaya qəbul etdiyi qiymətli əşyanı itirib;
• qanunla qəbul etməli olduğu qiymətli əşyanı qəbul etməkdən əsassız imtina edib.

Bu hallarda faktiki vurulmuş zərərin tam məbləği tələb oluna bilər.

Qonaq hansı müddətdə məlumat verməlidir?

Əgər qonaq əşyanın:

• itdiyini;
• oğurlandığını;
• zədələndiyini

öyrənərsə, bu barədə dərhal mehmanxana və ya restoran sahibinə məlumat verməlidir.

Əks halda qanun qonağın zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququnun itirilməsini nəzərdə tutur.

Mehmanxananın girov hüququ

Mülki Məcəlləyə əsasən mehmanxana sahibinin əlavə təminat vasitəsi də mövcuddur.

Əgər qonaq:

• yaşayış haqqını;
• göstərilən xidmətlərin haqqını;
• digər ödənişləri

ödəməzsə, mehmanxana sahibi qonağa məxsus müəyyən əşyalar üzərində qanunla nəzərdə tutulmuş girov hüququndan istifadə edə bilər.

Praktiki nümunə №1

Hadisə

Qonaq mehmanxanada qalarkən otaqda saxladığı noutbuk yoxa çıxır.

Otağın qapısında sındırılma izi yoxdur.

Araşdırma nəticəsində məlum olur ki, otağa mehmanxananın əməkdaşı daxil olub.

Hüquqi qiymətləndirmə

Əgər əməkdaşın hərəkəti nəticəsində noutbuk itibsə, mehmanxana sahibi işçisinin hərəkətlərinə görə məsuliyyət daşıya bilər.

Belə halda qonaq vurulmuş zərərin tam ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir.

Praktiki nümunə №2

Hadisə

Qonaq qeydiyyat zamanı 15.000 manat dəyərində zinət əşyasını mehmanxananın seyfinə təhvil vermək istəyir.

Mehmanxana heç bir əsas göstərmədən əşyanı qəbul etməkdən imtina edir.

Həmin gecə əşya oğurlanır.

Hüquqi qiymətləndirmə

Əgər mehmanxana qanunun tələb etdiyi halda qiymətli əşyanı qəbul etməyibsə, məsuliyyətin 1100 manatla məhdudlaşdırılması tətbiq edilmir.

Qonaq faktiki zərərin tam həcmdə ödənilməsini tələb edə bilər.

Praktikada ən çox rast gəlinən mübahisələr

Ən çox rast gəlinən hallar bunlardır:

• otaqda pulun itməsi;
• seyfdə saxlanılan əşyaların yoxa çıxması;
• əməkdaşların səhlənkarlığı;
• avtomobillə bağlı məsuliyyət;
• gec məlumat verilməsi;
• zərərin məbləğinin müəyyən edilməsi.

Bu mübahisələrin həllində kamera görüntüləri, qeydiyyat sənədləri, təhvil-təslim aktları və digər sübutlar mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Vəkilin tövsiyəsi

Mehmanxanada qalarkən:

• qiymətli əşyaları mümkün olduqda rəsmi qaydada seyfə təhvil verin;
• qəbul haqqında sənəd alın;
• otaqda aşkar etdiyiniz hər hansı problemi dərhal resepsiyaya bildirin;
• əşya itdiyi halda dərhal yazılı müraciət edin;
• polisə və mehmanxana rəhbərliyinə paralel məlumat verin.

Bu addımlar hüquqlarınızın sonradan daha effektiv müdafiəsinə kömək edəcək.

Nəticə

Mehmanxana və restoran sahibləri qonaqların əmlakının qorunmasına görə müəyyən hallarda qanunla məsuliyyət daşıyırlar. Bununla yanaşı, qonaqlar da öz hüquqlarını qorumaq üçün qanunda nəzərdə tutulan prosedurlara əməl etməlidirlər.

Hüquqların və öhdəliklərin düzgün bilinməsi həm qonaqların, həm də xidmət göstərən müəssisələrin hüquqi risklərini minimuma endirir.