İnzibati məhkəmə icraatının əsas prinsiplərindən biri məhkəmə baxışının aşkarlığı prinsipidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 17-ci maddəsi məhkəmə iclaslarının açıq keçirilməsini və ictimai nəzarətin təmin olunmasını nəzərdə tutur.
Qanunvericiliyə əsasən, məhkəmə iclasları prinsip etibarilə ictimaiyyət üçün açıq keçirilir. Bu, vətəndaşların məhkəmə fəaliyyətinə etimadını artırır, şəffaflığı təmin edir və ədalət mühakiməsinin obyektiv həyata keçirilməsinə xidmət edir.
Maddə 17-yə əsasən:
• Hər bir şəxs açıq keçirilən məhkəmə iclasında iştirak edə bilər;
• Proses iştirakçıları və digər şəxslər məhkəmə iclası barədə qeydlər apara bilərlər;
• Məhkəmənin icazəsi ilə audio, video və foto çəkiliş həyata keçirilə bilər;
• Qanunla qorunan sirrin açıqlanması, şəxsi və ailə həyatının toxunulmazlığı, yetkinlik yaşına çatmayanların maraqları və təhlükəsizlik hallarında məhkəmə iclası qapalı keçirilə bilər;
• Qapalı iclas keçirilməsi barədə məhkəmə əsaslandırılmış qərardad qəbul etməlidir;
• Qapalı məhkəmə iclasında baxılan iş üzrə yekun qərar yenə də açıq məhkəmə iclasında elan olunur.
Bu prinsip hüquqi dövlətin və ədalətli məhkəmə araşdırmasının vacib elementlərindən biridir. Açıq məhkəmə baxışı həm proses iştirakçılarının hüquqlarının qorunmasına, həm də məhkəmə hakimiyyətinin ictimai etimadının möhkəmlənməsinə xidmət edir.