İnzibati məhkəmə icraatında ən mühüm prinsiplərdən biri sübutetmə vəzifəsinin düzgün müəyyən edilməsidir. Çünki tərəflərdən hansının hansı halları sübut etməli olması işin nəticəsinə birbaşa təsir göstərir.
İnzibati Prosessual Məcəllənin 14-cü maddəsi inzibati məhkəmə icraatında sübutetmə vəzifəsini tənzimləyir.
İnzibati akt üzrə sübutetmə vəzifəsi
Əgər şəxs inzibati orqanın qəbul etdiyi inzibati aktı mübahisələndirirsə, həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki halları sübut etmək vəzifəsi inzibati orqanın üzərinə düşür.
Başqa sözlə:
- inzibati orqan qəbul etdiyi qərarın qanuni və əsaslı olduğunu sübut etməlidir;
- qərarın qəbuluna səbəb olan faktiki əsaslar məhkəməyə təqdim edilməlidir.
Qanunsuz müdaxilə ilə bağlı iddialar
İnzibati orqanın inzibati akt qəbul etmədən şəxsin hüquq və azadlıqlarına müdaxilə etdiyi hallarda da sübutetmə yükü inzibati orqanın üzərinə düşür.
Belə hallarda inzibati orqan:
- müdaxilənin hüquqi əsasını,
- müdaxiləni zəruri edən faktiki halları sübut etməlidir.
Məcburetmə haqqında iddialar
Şəxs inzibati orqandan müəyyən inzibati aktın qəbul edilməsini tələb etdikdə, həmin aktın qəbulunu zəruri edən halları sübut etmək vəzifəsi iddiaçının üzərinə düşür.
Lakin inzibati orqan iddiaçının tələb etdiyi inzibati aktın qəbulunu istisna edən hallara istinad edərsə, həmin halları sübut etmək vəzifəsi artıq inzibati orqanın üzərinə keçir.
Sübutetmə vəzifəsinin əhəmiyyəti
Sübutetmə yükünün düzgün bölüşdürülməsi:
- tərəflər arasında prosessual balans yaradır;
- hüquqların effektiv müdafiəsini təmin edir;
- inzibati orqanların məsuliyyətini artırır;
- məhkəmənin obyektiv qərar qəbul etməsinə kömək edir.
Nəticə
İnzibati məhkəmə icraatında sübutetmə vəzifəsi klassik mülki prosesdən fərqli yanaşma ilə tənzimlənir. Qanunvericilik bir çox hallarda sübut yükünü məhz inzibati orqanın üzərinə qoyaraq şəxslərin hüquqlarının daha effektiv müdafiəsinə təminat yaradır.