1. İnzibati cərimə barədə qərar hansı hallarda mübahisələndirilə bilər?

Qərardan şikayət üçün əsaslar konkret işin hallarından asılıdır. Məsələn:

• foto və ya video materialda nəqliyyat vasitəsinin dövlət qeydiyyat nişanı aydın görünmürsə;

• qayda pozuntusunun baş verdiyini təsdiqləyən sübutlar kifayət deyilsə;

• qərarda göstərilən tarix, yer və ya digər faktiki məlumatlar həqiqətə uyğun deyilsə;

• inzibati xəta hadisəsi və ya şəxsin həmin xətaya aidiyyəti düzgün müəyyən edilməyibsə;

• qərar səlahiyyəti olmayan orqan və ya vəzifəli şəxs tərəfindən qəbul edilibsə;

• qanunvericiliyin tələb etdiyi prosessual qaydalara əməl edilməyibsə;

• təqdim edilmiş sübutlar araşdırılmayıbsa və ya müdafiə üçün əhəmiyyətli hallar nəzərə alınmayıbsa;

• qərarda göstərilən hüquqi əsas konkret faktlara uyğun gəlmirsə.

Bu halların hər biri avtomatik olaraq qərarın ləğvi demək deyil. Şikayətdə faktiki hallar, qanuni əsaslar və onları təsdiqləyən sübutlar əlaqəli şəkildə göstərilməlidir.

2. Foto-video sübutlar necə yoxlanılmalıdır?

Yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə bağlı işlərdə foto və video qeydlər mühüm sübut ola bilər. Lakin onların mövcudluğu qərarın mütləq qanuni olduğu anlamına gəlmir.

Aşağıdakı məqamları yoxlamaq məqsədəuyğundur:

• görüntüdə nəqliyyat vasitəsinin və dövlət qeydiyyat nişanının müəyyən edilməsi;

• qeyddə göstərilən tarix, vaxt və yer;

• görüntünün qərarda təsvir olunan pozuntuya uyğunluğu;

• qayda pozuntusunun bütün zəruri elementlərinin görüntüdən müəyyən edilə bilməsi;

• elektron qərar və ya digər sənədlərdəki məlumatların görüntü ilə uyğunluğu;

• görüntünün və digər materialların işə aidiyyəti və sübut kimi qiymətləndirilməsi.

Əgər hadisənin baş verdiyi vaxt nəqliyyat vasitəsini başqa şəxs idarə edibsə və ya görüntü faktiki vəziyyəti əks etdirmirsə, bunu təsdiqləyən sənədlər və digər sübutlar şikayətə əlavə edilə bilər.

3. Protokol, qərar və bildirişin təqdim olunması

İnzibati xəta haqqında protokol və inzibati tənbeh tətbiq edilməsi barədə qərar hüquqi baxımdan fərqli sənədlərdir. Bəzi hallarda qanun elektron qərarın xüsusi qaydada qəbul edilməsini nəzərdə tutur.

Buna görə aşağıdakı sənədləri əldə etmək və yoxlamaq vacibdir:

• inzibati xəta haqqında protokol, tərtib edilibsə;

• inzibati tənbeh tətbiq edilməsi barədə qərar və ya elektron qərar;

• foto-video materiallar;

• qərarın rəsmi təqdim olunmasını təsdiqləyən məlumatlar;

• elektron kabinetdəki bildirişlər və digər yazışmalar;

• ödəniş və ya əvvəlki müraciətlərə dair sənədlər.

Qərarın nə vaxt və hansı qaydada təqdim olunduğunu təsdiqləyən məlumatlar şikayət müddətinin hesablanması üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir.

4. Şikayət hansı müddətdə verilməlidir?

Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi inzibati xəta haqqında qərardan şikayət vermək hüququnu və qaydasını müəyyən edir.

Şikayət müddəti qərarın növündən, xətanın qeydə alınma üsulundan və qərarın şəxsə hansı qaydada təqdim edilməsindən asılı ola bilər. Məcəllənin 126-cı maddəsi müəyyən elektron məlumatlandırma halları üçün xüsusi müddət nəzərdə tutur. 127-6-cı maddə elektron qərarlardan şikayət qaydasını, 130-cu maddə isə ümumi şikayət müddətlərini tənzimləyir.

Ona görə də “bütün cərimələrdən 10 gün ərzində şikayət verilməlidir” və ya “bütün elektron qərarlar üçün eyni müddət tətbiq olunur” kimi ümumiləşdirmələrə əsaslanmaq düzgün deyil.

Müddəti hesablamaq üçün:

1. Qərarın tam mətnini əldə edin.

2. Qərarın hansı maddə və prosedur əsasında qəbul olunduğunu müəyyən edin.

3. Qərarın rəsmi təqdim olunma tarixini və üsulunu yoxlayın.

4. Müvafiq maddədə göstərilən müddəti və onun hesablanma qaydasını dəqiqləşdirin.

5. Müddət buraxılıbsa, qanunun imkan verdiyi hallarda onun bərpası barədə vəsatət verilməsinin mümkünlüyünü araşdırın.

Şikayət vermək müddətinin buraxılması hüquqların müdafiəsini çətinləşdirə bilər. Buna görə qərar alınan kimi hüquqi qiymətləndirmə aparmaq məqsədəuyğundur.

5. Şikayət hara verilir?

Şikayət ediləcək orqan qərarı qəbul edən subyektdən asılıdır.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 128-ci maddəsinə əsasən, səlahiyyətli orqanın və ya vəzifəli şəxsin qərarından yuxarı səlahiyyətli orqana və ya məhkəməyə şikayət verilə bilər. Hakimin qərarından şikayət isə apellyasiya instansiyası məhkəməsinə verilir. Şikayətin təqdim olunma qaydası Məcəllənin 129-cu maddəsində müəyyən edilir.

Şikayət hazırlanarkən aşağıdakılar göstərilməlidir:

• şikayət edilən qərarın tarixi və nömrəsi;

• qərarı qəbul etmiş orqan və ya məhkəmə;

• qərarın hansı hissəsi ilə razılaşılmadığı;

• faktiki və hüquqi etirazlar;

• təqdim edilən sübutların siyahısı;

• qərarın ləğvi və ya dəyişdirilməsi barədə konkret tələb.

Şikayətin ünvanı və təqdim edilmə üsulu qərarın növünə uyğun seçilməlidir.

6. Sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması və ya məhrumetmə

Sürücülük hüququ ilə bağlı məhdudlaşdırıcı tədbirlər şəxsin gündəlik həyatına və peşə fəaliyyətinə ciddi təsir göstərə bilər. Belə qərarlarla bağlı aşağıdakı məsələlər xüsusilə diqqətlə yoxlanılmalıdır:

• tətbiq edilmiş tənbehin qanunda nəzərdə tutulub-tutulmaması;

• xətanın düzgün tövsif edilməsi;

• sübutların kifayətliliyi və qanuniliyi;

• qərarı qəbul edən orqanın və ya məhkəmənin səlahiyyəti;

• işə baxılarkən prosessual hüquqlara əməl olunması;

• qərarın qanuni qüvvəyə minməsi və icrası ilə bağlı qaydalar.

Sürücülük hüququndan məhrumetmə ilə bağlı işlərdə yalnız cərimənin məbləğinə deyil, qərarın hüquqi nəticələrinə və onun icra qaydasına da diqqət yetirilməlidir.

Şikayətin verilməsi qərarın icrasını avtomatik olaraq dayandırmaya bilər. Bu məsələ konkret qərar və qanunvericiliyin müvafiq müddəaları əsasında ayrıca yoxlanılmalıdır.

7. Hüquqlarınızı qorumaq üçün praktiki addımlar

İnzibati cərimə və ya sürücülük hüququ ilə bağlı qərar aldıqda:

1. Qərarın və protokolun surətini əldə edin.

2. Foto-video materialları və elektron bildirişləri saxlayın.

3. Qərarın təqdim olunma tarixini təsdiqləyən məlumatları qoruyun.

4. Qərarda göstərilən faktları və hüquqi əsasları yoxlayın.

5. Şikayət müddətini və müraciət ediləcək orqanı müəyyən edin.

6. Etirazlarınızı təsdiqləyən sənədləri şikayətə əlavə edin.

7. Sürücülük hüququna təsir edən qərarlarda hüquqi nəticələri və icra qaydasını ayrıca qiymətləndirin.

Avukat.az hüquqi dəstəyi

Avukat.az inzibati cərimələr, yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə bağlı qərarlar və sürücülük hüququna təsir edən qərarlar üzrə sənədlərin ilkin hüquqi təhlili, sübutların qiymətləndirilməsi və uyğun şikayət yolunun müəyyənləşdirilməsi istiqamətində hüquqi dəstək göstərə bilər.

Veb-sayt: www.avukat.az
Əlaqə: +994 50 285 68 28

*Qeyd: Bu məqalə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və fərdi hüquqi rəy hesab edilmir. Şikayət müddəti, müraciət ediləcək orqan və qərarın icrasına təsir məsələləri konkret qərar və qanunvericiliyin qüvvədə olan redaksiyası əsasında yoxl