Azərbaycan Respublikası Gömrük Məcəlləsinin 13-cü fəsli bu suallarla bağlı mühüm hüquqi qaydalar müəyyən edir.
1. Gömrük nəzarəti hansı müddətədək davam edir?
Gömrük Məcəlləsinin 83-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə gətirilən mallar və nəqliyyat vasitələri gömrük sərhədini keçdikləri andan müəyyən edilmiş hallardan biri baş verənədək gömrük nəzarəti altında qalırlar.
Bu hallar, o cümlədən malların sərbəst dövriyyəyə buraxılması, məhv edilməsi, dövlətin xeyrinə imtina olunması və ya gömrük ərazisindən faktiki çıxarılması ilə bağlı ola bilər.
Məcəllənin 89-cu maddəsi isə mühüm prinsip müəyyən edir: gömrük nəzarəti onun həyata keçirilməsi üçün zəruri olan minimum müddətdə aparılmalıdır.
Bu tələb gömrük orqanlarına, bəyannaməçiyə və mallar barəsində səlahiyyəti olan digər şəxslərə aiddir.
2. Mallar yoxlanılarkən iştirak edə bilərsinizmi?
Bəli. Gömrük Məcəlləsinin 91.2-ci maddəsinə əsasən, bəyannaməçi, mal sahibi, mallar və nəqliyyat vasitələri barəsində səlahiyyəti olan digər şəxslər və ya onların nümayəndələri öz təşəbbüsləri ilə də gömrük yoxlamasında iştirak etmək hüququna malikdirlər.
Eyni zamanda, 91.1-ci maddəyə görə, gömrük əməkdaşlarının tələbi ilə həmin şəxslər yoxlamada iştirak etməli və zəruri yardım göstərməlidirlər.
Bununla belə, qanun müəyyən hallarda malların və nəqliyyat vasitələrinin həmin şəxslərin iştirakı olmadan yoxlanılmasına da icazə verir.
Məsələn:
Mallar gömrük orqanına təqdim edildikdən sonra 10 gün keçməsinə baxmayaraq müvafiq şəxslər gəlmədikdə;
İqtisadi təhlükəsizlik, ictimai asayiş, insanların sağlamlığı və digər mühüm maraqlar üçün təhlükə olduqda;
Mallar beynəlxalq poçt və ya sürətli daşınma vasitəsilə gətirildikdə;
Digər qanunda göstərilən hallar mövcud olduqda.
Belə hallarda yoxlama marağı olmayan şəxslərin iştirakı ilə aparılmalı, nəticələr barədə müvafiq akt tərtib edilməlidir. Aktın bir nüsxəsi qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada iki iş günü ərzində aidiyyəti şəxslərə göndərilməli və ya təqdim edilməlidir.
3. Gömrük yoxlaması zamanı texniki vasitələrdən istifadə oluna bilərmi?
Bəli. Gömrük Məcəlləsinin 85-ci maddəsinə əsasən, nəzarətin səmərəliliyini artırmaq və müddətini azaltmaq məqsədilə texniki nəzarət vasitələrindən istifadə edilə bilər.
Lakin bu vasitələr insanların, bitkilərin və heyvanların həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli olmamalı, şəxslərə, mallara və nəqliyyat vasitələrinə zərər vurmamalıdır.
4. Gömrük nəzarəti zamanı əmlakınıza zərər vurularsa nə etməlisiniz?
Gömrük Məcəlləsinin 90.1-ci maddəsinə əsasən, gömrük nəzarəti həyata keçirilərkən şəxslərə, onlara məxsus mallara və nəqliyyat vasitələrinə qanunsuz zərər vurulmasına yol verilmir.
90.2-ci maddəyə görə, gömrük orqanlarının və vəzifəli şəxslərinin qanunsuz hərəkətləri, hərəkətsizliyi və ya normativ hüquqi aktlara uyğun olmayan qərarları nəticəsində fiziki və ya hüquqi şəxsə zərər vurularsa, həmin zərərin əvəzinin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ödənilməsi təmin edilməlidir.
Belə vəziyyətlə qarşılaşdıqda:
Hadisənin tarixini, yerini və şəraitini qeyd edin.
Zərərin fotoşəkillərini və digər sübutları qoruyun.
Yoxlama ilə bağlı akt və sənədlərin surətlərini əldə etməyə çalışın.
Zərərin məbləğini təsdiqləyən sənədləri saxlayın.
Hüquqi müdafiə və mümkün kompensasiya məsələsini vəkillə qiymətləndirin.
Nəticə
Gömrük nəzarəti qanunla müəyyən edilmiş məqsədlərə xidmət edir. Lakin bu proses zəruri minimum müddətdə aparılmalı, şəxslərin və əmlakın hüquqları qorunmalıdır.
Gömrük yoxlamasının uzanması və ya əmlaka zərər vurulması ilə bağlı mübahisə yarandıqda, hadisənin sənədləşdirilməsi və hüquqi əsasların araşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Avukat.az — hüquqi məlumat və peşəkar hüquqi dəstək platforması.
Əlaqə: www.avukat.az
| +994 50 285 68 28
Qeyd: Məqalə təqdim edilmiş Gömrük Məcəlləsinin 83, 85, 89, 90 və 91-ci maddələri əsasında maarifləndirmə məqsədilə hazırlanıb. Konkret iş üzrə hüquqi qiymətləndirmə qüvvədə olan qanunvericiliyin tam mətni və faktiki hallar nəzərə alınmaqla aparılmalıdır.