1. Gömrük mübahisələri hansı hallarda yaranır?
Gömrük mübahisələri idxal və ixrac əməliyyatları zamanı müxtəlif məsələlərlə bağlı yarana bilər. Məsələn:
Malların gömrük dəyərinin müəyyən edilməsi;
Malların XİF MN üzrə təsnifatı və müvafiq gömrük rüsumunun tətbiqi;
Malların mənşə ölkəsinin müəyyən edilməsi;
Gömrük rüsumları, əlavə dəyər vergisi və digər gömrük ödənişlərinin hesablanması;
Gömrük güzəştlərinin və azadolmaların tətbiqi;
Gömrük bəyannaməsi və təqdim edilmiş sənədlərlə bağlı uyğunsuzluqlar;
Gömrük orqanının qərarı, hərəkəti və ya hərəkətsizliyi.
Mübahisə yarandıqda, yalnız yekun hesablanmış məbləğə baxmaq kifayət etmir. Gömrük orqanının hansı məlumatlardan istifadə etdiyi, hansı hüquqi normaya istinad etdiyi və təqdim edilmiş sənədləri necə qiymətləndirdiyi araşdırılmalıdır.
2. Gömrük dəyəri və malların təsnifatı necə yoxlanılır?
Gömrük dəyəri və malın təsnifatı gömrük ödənişlərinin məbləğinə birbaşa təsir göstərə bilər.
Gömrük dəyəri ilə bağlı mübahisədə müqavilə, invoys, ödəniş sənədləri, nəqliyyat və sığorta xərcləri, kommersiya şərtləri və əməliyyatla əlaqəli digər məlumatlar əhəmiyyətli ola bilər. Gömrük orqanının təqdim olunmuş sənədləri niyə qəbul etmədiyi və alternativ qiymətləndirmə üsulunu hansı əsaslarla tətbiq etdiyi də araşdırılmalıdır.
Malların təsnifatı üzrə mübahisədə isə malın texniki xüsusiyyətləri, tərkibi, funksiyası, istifadə təyinatı və müvafiq təsnifat qaydaları əhəmiyyət daşıya bilər. Məhsulun təsviri ilə bəyannamədə göstərilən kod arasında uyğunsuzluq varsa, bunu texniki sənədlərlə əsaslandırmaq faydalıdır.
Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsinin 50-ci maddəsi müəyyən mallar üzrə təsnifat, gömrük dəyəri, mənşə ölkəsi və gömrük ödənişlərinin məbləği ilə bağlı əvvəlcədən məcburi qərar alınması imkanını da nəzərdə tutur.
3. Gömrük orqanının qərarından necə şikayət etmək olar?
Gömrük Məcəlləsinin 51-ci və 52-ci maddələrinə əsasən, maraqlı şəxslər gömrük orqanlarının və onların vəzifəli şəxslərinin qərarlarından, hərəkətlərindən və ya hərəkətsizliyindən inzibati və (və ya) məhkəmə qaydasında şikayət verə bilərlər.
Şikayətdə aşağıdakılar aydın göstərilməlidir:
Hansı qərar, hərəkət və ya hərəkətsizlik mübahisələndirilir;
Qərarın hansı faktiki və hüquqi əsasları ilə razılaşılmır;
Hansı sənədlər və sübutlar qərarın yenidən qiymətləndirilməsini tələb edir;
Şikayətçinin hansı hüququnun və ya qanuni marağının pozulduğu;
Hansı nəticənin əldə edilməsi tələb olunur.
Gömrük mübahisələrində şikayət müddəti və prosedur mübahisənin növünə və tətbiq olunan qanunvericiliyə görə müəyyən edilməlidir. Buna görə qərarın təqdim edildiyi tarix, qərarda göstərilən şikayət qaydası və xüsusi müddətlər dərhal yoxlanılmalıdır.
4. Vergi hesablaması və maliyyə sanksiyası necə mübahisələndirilir?
Vergi mübahisələri əlavə vergi hesablanması, vergi borcu, faizlər, maliyyə sanksiyaları, vergi yoxlamasının nəticələri və vergi orqanının digər qərarları ilə bağlı yarana bilər.
Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsi vergi ödəyicisinə vergi orqanlarının qərarlarından, aktlarından, hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən yuxarı vergi orqanına və ya məhkəməyə şikayət etmək hüququ verir.
Vergi hesablaması ilə razılaşmadıqda