1. Uşaq üçün aliment necə müəyyən edilir?
Valideynlər yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Valideynlər alimentin ödənilməsi qaydası və forması barədə razılığa gələ bilərlər. Razılıq olmadıqda alimentin məhkəmə qaydasında tutulması tələb edilə bilər.
Alimentin müəyyən edilməsində uşağın ehtiyacları, valideynlərin maddi və ailə vəziyyəti, gəlirləri və qanunvericiliyin tətbiq olunan normaları nəzərə alınır. Bəzi hallarda aliment gəlirin müəyyən hissəsi, digər hallarda isə sabit pul məbləği formasında müəyyən edilə bilər. Hansı üsulun uyğun olması konkret vəziyyətdən asılıdır.
Alimentin ödənilməməsi, əvvəl müəyyən edilmiş məbləğin dəyişdirilməsi və ya əlavə xərclərin tutulması kimi məsələlər də ayrıca hüquqi araşdırma tələb edə bilər.
2. Uşaq valideynlərdən hansının yanında yaşayacaq?
Valideynlər ayrı yaşadıqda uşağın yaşayış yeri onların razılığı ilə müəyyən edilə bilər. Razılıq əldə olunmadıqda mübahisə məhkəmədə həll edilə bilər.
Bu zaman əsas diqqət uşağın mənafeyinə yönəlir. Uşağın yaşı, valideynlərə bağlılığı, onun tərbiyəsi və inkişafı üçün yaradılan şərait, valideynlərin şəxsi keyfiyyətləri və uşağa gündəlik qayğı göstərmək imkanları kimi hallar əhəmiyyət daşıya bilər.
Uşağın yaşayış yerinin müəyyən edilməsi avtomatik olaraq digər valideynin uşaqla ünsiyyət hüququnun aradan qalxması demək deyil. Uşağın mənafeyinə uyğun olmaqla, ayrı yaşayan valideynin uşaqla görüşməsi və tərbiyəsində iştirakı məsələləri də həll edilə bilər.
Məhkəməyə müraciət zamanı yalnız valideynlər arasındakı mübahisəni deyil, uşağın təhlükəsizliyini, sabit yaşayış mühitini və gündəlik ehtiyaclarını göstərən faktları təqdim etmək vacibdir.
3. Boşanma zamanı əmlak necə bölünür?
Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 32-ci maddəsinə əsasən, ümumi qayda olaraq, nikah müddətində əldə edilmiş əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti hesab olunur. Əmlakın yalnız ər və ya arvadın adına rəsmiləşdirilməsi öz-özlüyündə həmin əmlakın digər tərəfin hüquqları xaricində qalması demək deyil.
Bir qayda olaraq, nikah dövründə ümumi gəlirlər hesabına alınmış ev, mənzil, avtomobil, əmanət və digər əmlak bölgü predmeti ola bilər. Nikah dövründə ev təsərrüfatı ilə məşğul olan və ya uşaqlara qulluq etdiyinə görə müstəqil gəliri olmayan ər və ya arvad da ümumi əmlak üzərində hüquqa malikdir.
Bununla yanaşı, nikahdan əvvəl tərəfə məxsus olan, yaxud nikah dövründə hədiyyə və ya vərəsəlik qaydasında əldə edilmiş əmlak, bir qayda olaraq, həmin şəxsin ayrıca mülkiyyəti sayılır. Konkret işdə əmlakın əldə edilmə vaxtı, maliyyə mənbəyi, mümkün nikah müqaviləsi və digər sübutlar araşdırılmalıdır.
Ailə Məcəlləsinin 37-ci maddəsinə görə, müqavilədə başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, ümumi əmlakdakı paylar bərabər hesab edilir. Lakin qanunda nəzərdə tutulan müəyyən hallarda məhkəmə uşağın mənafeyini və digər əhəmiyyətli halları nəzərə alaraq fərqli bölgü müəyyən edə bilər. Ümumi borcların bölgüsü də ayrıca qiymətləndirilir.
4. Hansı sənədləri və sübutları hazırlamaq lazımdır?
Ailə mübahisəsində sübutlar işin nəticəsinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. İşin xüsusiyyətindən asılı olaraq aşağıdakı sənədlər lazım ola bilər:
nikah və uşaqların doğum haqqında şəhadətnamələri;
valideynlərin gəlirləri və maddi vəziyyəti barədə məlumatlar;
uşağın yaşayış, təhsil, sağlamlıq və qayğı şəraitini göstərən sənədlər;
daşınmaz əmlakın çıxarışı, alqı-satqı müqaviləsi və digər əmlak sənədləri;
avtomobilin qeydiyyat məlumatları, bank çıxarışları və ödəniş qəbzləri;
nikah müqaviləsi və ya tərəflər arasında bağlanmış digər razılaşmalar;
aliment ödənişlərini və uşağın saxlanmasına çəkilən xərcləri təsdiqləyən sənədlər.
Sənədlərin siyahısı mübahisənin predmetinə və irəli sürüləcək tələblərə görə dəyişə bilər.
5. Məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl nəyi nəzərə almaq lazımdır?
Əvvəlcə tələblər dəqiq müəyyən edilməlidir: nikahın pozulması, alimentin tutulması, uşağın yaşayış yerinin müəyyən edilməsi, ünsiyyət qaydasının müəyyənləşdirilməsi, əmlakın bölünməsi və ya digər tələblər. Bütün məsələlərin eyni işdə qaldırılmasının mümkünlüyü konkret hallardan və prosessual qaydalardan asılıdır.
Əmlakın satılması və ya özgəninkiləşdirilməsi riski varsa, işin hallarına uyğun müvəqqəti təminat tədbirlərinin tətbiqi məsələsi də qiymətləndirilə bilər. Belə tədbirlər avtomatik tətbiq edilmir; onların zəruriliyi və hüquqi əsasları əsaslandırılmalıdır.
Nəticə
Aliment, uşağın yaşayış yeri və əmlak bölgüsü zamanı əsas məqsəd yalnız mübahisəni başa çatdırmaq deyil, qanuni hüquqları sübutlarla əsaslandıraraq qorumaqdır. Vaxtında toplanmış sənədlər və düzgün müəyyən edilmiş hüquqi tələblər daha əsaslı mövqe formalaşdırmağa kömək edir.
Avukat.az ailə mübahisələri üzrə sənədlərinizi, sübutlarınızı və mümkün hüquqi müdafiə yollarını qiymətləndirməyə kömək edə bilər.
Veb-sayt: www.avukat.az
Əlaqə: +994 50 285 68 28
Qeyd: Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret iş üzrə fərdi hüquqi rəy hesab edilmir.